Een kwaliteitsslag maken terwijl de organisatie de broekriem moet aantrekken? Dat lukte het Groningse festival voor Europese rootsmuziek Trad.it! dit jaar perfect met een combinatie van dansbare luistermuziek en idem bigbandfolk.

door Ton Maas

Trad.it! vond dit jaar wederom in de Groningse Oosterpoort plaats, maar dan zonder gebruik te maken van de kelderzaal. De foyer van de grote zaal, vanwege het open karakter en het ontbreken van pluche zeer geschikt voor dansbare muziek, en de kleine zaal, vanwege zijn goede akoestiek geknipt voor verfijnde luistermuziek, voldeden samen echter volledig. Het onderscheid sloot prima aan bij de twee eerste optredens van Trad.it! 2010: in de foyer aanstekelijke ritmes met dansles door de Britse formatie Blowzabella, en in de kleine zaal de Deense traditie van Zar in een eigentijds jasje.

Na een wat teleurstellende showcase op de laatste Womex (World Music Expo) had het vijfkoppige Zar uit Kopenhagen zich blijkbaar herpakt, want al meteen bij het instrumentale openingsnummer zat de schwung erin, met subtiele jazzy harmoniseringen van een ogenschijnlijk simpel volkswijsje. Zangeres Sine Lauritsen overtuigde niet alleen met haar indrukwekkende stem, maar ook door het gemak waarmee ze zich tussen de nummers door met het publiek onderhield. Tijdens de indringend vertolkte ballade Tusind Tanker (Duizend Gedachten) was het alsof de zaal z’n adem inhield. De enige smet op het optreden was een onvervalst countrydeuntje. Het reisje naar Austin, Texas, dat voor dit nieuwe nummer verantwoordelijk bleek, had de groep zich kunnen besparen.

Pareltjes van de Womex
Soms duurt het bijna een jaar voordat de pareltjes van de laatste Womex in Nederland opduiken, dit als gevolg van de seizoensprogrammering van de belangrijkste wereldmuziekpodia en de lange voorbereidingstijd van festivals. Des te opvallend was dus het Nederlandse debuut van het Zweedse trio Nordic, dat ondanks zijn relatief korte bestaan een van de sterkste optredens van Womex 2009 in Kopenhagen neerzette. Hoewel onmiskenbaar bedoeld als luistermuziek, bracht hun enerverende spel op mandoline, cello en nyckelharpa (klavierviool) binnen de kortste keren een dansende meute op de been.

In de pas blijven bij deze virtuoze muziek bleek overigens geen sinecure, want in de composities van Nordic vloeien muzikale patronen soms heel geleidelijk in elkaar over, zodat lang niet altijd duidelijk is in welke maat een tel thuishoort. Dat het zó goed zou vallen, hadden de mannen van Nordic blijkbaar niet durven hopen, getuige de nauwelijks verholen verbazing waarmee ze de hen ten deel vallende staande ovatie in ontvangst namen.

Duivelse machinerie
Trad.it! 2010 werd dik na middernacht op passende wijze afgesloten door de eerste, grootste en beste bigband die de folkwereld rijk is. Aanvoerder Jon Boden dreef de duivelse machinerie die Bellowhead heet, met zijn aan Basil Fawlty grenzende motoriek en monomanie telkens weer naar een hogere versnelling. Het elfkoppige Britse monster, dat door een ongelukkige miscalculatie van eigen kant een optreden op het aanstaande Holland Festival misloopt, maakte zijn reputatie als liveact meer dan waar.

Wat Bellowhead uniek maakt, is het vermogen van de band om complexiteit en perfectie te presenteren als schijnbaar achteloze chaos. Het líjkt alsof ze het zo uit hun mouw schudden, maar wie aandachtig luistert en probeert de listig geconstrueerde arrangementen te ontrafelen, raakt alleen maar meer onder de indruk van zoveel vakmanschap. Dat de hossende menigte op de bomvolle dansvloer daar geen boodschap aan had, deerde niemand, ook Bellowhead zelf niet. Dat stadium zijn deze muzikanten inmiddels ontgroeid.