door Saskia Bender

Je voorlaatste cd's maakten deel uit van een trilogie en hadden als thema de muziek van de slavenroute. Heeft Oyo een thema?
‘Dit album is een eerbetoon aan de musici en mensen die me geïnspireerd hebben toen ik opgroeide in Afrika. Daarom heb ik het ook Oyo, schoonheid, genoemd. Het refereert aan schoonheid in de kunst en in mensen. Muziek is altijd mijn manier van ademhalen geweest, mijn manier om mezelf te zijn. Het hielp me om uit de problemen te blijven toen ik een tiener was.'

'Maar het album is ook een reflectie van mijn jeugd, het opgroeien in een warme familie waarin mijn vader en moeder ons alles boden wat we nodig hadden: school, sport, muziek. Er was zo veel vreugde in ons huis, er was muziek, films, discussies. Mijn vader is vorig jaar overleden en dit album is ook een manier om dat verdriet te verwerken.'
'Bovendien wil ik schoonheid verspreiden; onze cultuur is zo gevuld met agressie, bijvoorbeeld op televisie. En je hebt die tv helemaal niet nodig - ik ben zonder opgegroeid, maar ik wist echt wel wat er gaande was in de wereld.'

Heeft je jeugd gezorgd voor het latere succes in je leven?

 ‘Een kind dat onvoorwaardelijke liefde krijgt en vanaf jonge leeftijd blootgesteld wordt aan cultuur, aan kunst, aan muziek, wordt een betere volwassene - over het algemeen gesproken natuurlijk. Je hebt dan gewoon een goede basis. Mijn ouders waren niet rijk, maar onderwijs is de grootste rijkdom die je een kind kunt geven.’

Maar kunst bloeit toch ook op als de kunstenaar lijdt?

 ‘Ja, dat gaat soms ook op. En ik heb ook moeilijke tijden gekend! Toen ik naar Europa kwam, had ik geen financiële steun van mijn ouders. Ik had geen geld, ik had geen eten - soms wekenlang. Muziek zorgde ervoor dat ik mijn honger vergat, en de kou (lacht). Daarnaast was ik zes jaar lang afgesneden van mijn land en mijn familie vanwege het communistische bewind. Zo'n ballingschap is extra moeilijk als je zo'n beschermde jeugd hebt gehad. Die tijd in Parijs was echt heel zwaar. Maar de waarden die ik heb meegekregen, gaven me veel steun. Zoals "als je respect wilt krijgen, moet je eerst jezelf respecteren". En ik wist waarom ik daarnaartoe was gekomen, ik wist wat ik wilde bereiken, en dat gaf me steun.'

Je hebt overal en nergens gewoond - ben je een echte wereldburger of een Afrikaanse vrouw?
‘Ik ben beide. Mijn ouders zeiden altijd: je maakt deel uit van de hele wereld. En je moet die rol ook spelen, je moet kennis hebben van de wereld, van andere culturen. Je moet open staan voor andere mensen, en je kunt zoveel leren van andere mensen, talen, culturen. Zelfs toen ik nog in Benin woonde maakte ik via muziek en cultuur reizen naar andere plekken op aarde. Dus wat dat betreft is er niets veranderd.’

Je hebt ook in Nederland gewerkt, met Jasper van 't Hof. Heb je daar nog herinneringen aan?
‘Ik heb daar heel goede herinneringen aan. Jasper en Tom Barlage zijn geweldige en lieve mensen - het was heerlijk om samen te lachen, te koken, ideeën uit te wisselen. Door deze samenwerking konden we ook op tournee, met optredens op andere plekken in Europa. Het was voor het eerst dat ik echt geld kon verdienen met mijn werk, zodat ik mijn verdere opleiding in Parijs kon betalen. Een mooie tijd.’

Op je nieuwe cd komen we een heleboel beroemde, succesvolle gastmusici tegen zoals John Legend, Roy Hargrove, Dianne Reeves. Hebben ze jou benaderd, of andersom? Hoe is dat gegaan?
‘Soms heb ik ze gevraagd. Soms kwam een naam voort uit een spontane brainstorm. Het is voor mij ook een uitdaging, een leerproces. Ik vind het spannend om met mensen te werken en te kijken wat je nog van ze kunt leren. Er kan zowel een muzikale of een vriendschappelijke klik zijn. Het gaat vooral om het proces, om wat we willen bereiken, om de vraag wie welke rol speelt. Het gaat om het delen van onze talenten en ze samen te voegen tot iets nieuws, zodat een plus een werkelijk drie wordt.’

Ik pik er even één uit. Gitarist en zanger Lionel Loueke, die ook uit Benin komt en tegenwoordig in New York woont. Hoe was het om met hem te werken?
‘Ik ken hem al zo lang. Ik zat op school met zijn oudere broer, en zijn vader was het hoofd van onze middelbare school. Hij is getalenteerd, hij heeft een gave, hij is cool. Hij is te horen op mijn album, maar ik heb ook gezongen op zíjn nieuwe album. Het is echt heerlijk om met hem te werken.’

Heeft dit album nog een specifiek doel?
‘Ik wil vreugde brengen, ik wil dat mensen zich blij en belangrijk voelen. In onze wereld worden individuen eigenlijk alleen nog maar als consumenten benaderd. Wat je ook als individu betekent, wat je ook doet, het maakt niet meer uit - je wordt alleen nog afgerekend op het geld dat je waard bent. Geld komt tegenwoordig vóór mensen en dat is fout. Dat moet veranderen, anders krijgen we een oorlog; we hebben recentelijk gezien wat de grenzen van het geld zijn. Met mijn werk wil ik ook uitdragen: jij als mens bent waardevol, zonder jou is er geen economie.’