Ritmo Natural, pioniers van de Nederlandse latinjazz Alberto de Hond en Steve Boston vertellen hun verhaal

Hoewel Ritmo Natural het fundament heeft gelegd voor het ontstaan van de latinjazz in ons land, was de geschiedenis van deze groep bijna vergeten. Maar nu herleven de gloriejaren van deze invloedrijke groep, op een unieke box met twee cd’s met historisch materiaal - waaronder nog niet eerder uitgebrachte opnames uit de periode 1969-1979 -, plus een dvd waarop de groepsleden over hun carrière vertellen. Bas Springer sprak uitvoerig met bandleden van het eerste uur, Steve Boston en Alberto de Hond.

door Bas Springer

Lang voordat de term wereldmuziek geïntroduceerd werd – deze zomer precies 25 jaar geleden –, kende ons land al een kleine Latijns-Amerikaanse en Surinaamse muziekscene. Een van de pioniers was de beroemde Surinaams-Nederlandse muzikant Max Woiski sr. (1911-1981), die in zijn eigen club La Cubana in de Amsterdamse Leidsestraat Latijns-Amerikaanse en Surinaamse muziek speelde. Hij werd onsterfelijk met het nummer B.B. met R., ofwel Bruine Bonen met Rijst.

Eind jaren vijftig vertrok Woiski sr. naar Mallorca, waar hij een nachtclub kocht. Zijn zoon Max Woiski jr. (1930-2011) zette de traditie van zijn vader voort in zijn eigen club Tropicana, eerst op het Rembrandtplein in Amsterdam en vanaf begin jaren zestig in de Leidsekruisstraat. Hij verzamelde diverse muzikanten om zich heen, waaronder de in Suriname geboren Raul Burnett op conga’s, Steve Boston op timbales en trombonist, zanger en percussionist John ‘Grunchi’ Grünberg. De pianist was Ronald Langestraat, zoon van orkestleider Laguestra (artiestennaam van Willie Langestraat).

Tropicana
Alberto de Hond blikt glimlachend terug: "Ik kwam in 1963 voor het eerst in Tropicana en vond het daar zo gezellig dat ik iedere avond terugkwam. Het orkest bestond uit louter topmuzikanten. Ik hoorde daar Latijns-Amerikaanse en Caribische muziek, wat een feest was dat! Op een gegeven moment vroeg ik of ik een keer mocht meespelen. Gastmuzikanten waren aan de orde van de dag, dus het verzoek werd ingewilligd, het begin van een lange muzikale samenwerking."

De formule van Tropicana was uniek en de club werd dan ook een begrip in binnen- en buitenland. Na een zakelijk conflict eindigde in 1967 de samenwerking met Woiski jr. Steve Boston: "We gingen zonder vijandschap uit elkaar. Ik heb altijd van Max gehouden."

La Bonanza
Na de breuk met Woiski werd Alberto de Hond officieel gevraagd voor Ritmo Natural. "Dat was voor mij een makkelijke stap, omdat ik al iedere avond met ze speelde. Ik kende het repertoire en wist precies wat ik doen moest. Onze eerste engagement was in de Rotterdamse nachtclub La Bonanza, waar we iedere avond tussen negen en drie speelden. Het was erg zwaar omdat we op zes uur spelen maar vijftien minuten pauze hadde. Maar we hadden ontzettend veel lol."

Ondertussen werd Ritmo Natural steeds vaker gevraagd voor radio-, tv- en studio-opnames. Zo werkte de groep mee aan Dong-dong-di-ki-di-gi-dong, in 1968 de eerste nummer 1-hit van de Golden Earrings.

Hans Dulfer
In 1969 kwam de carrière van Ritmo Natural pas echt van de grond door de samenwerking met jazzsaxofonist Hans Dulfer, die bijzonder gecharmeerd was van deze groep muzikanten. De wekelijkse jazzavonden met Hans Dulfer en Ritmo Natural in Paradiso werden een groot succes. In datzelfde jaar won Hans Dulfer de Wessel Ilcken Prijs. Dulfer stond al onder contract bij EMI en regelde dat Ritmo Natural op zijn eerste lp, The Morning After the Third (1970), met gastmuzikant Jan Akkerman meespeelde. In 1970 werd ook de tweede lp van Dulfer & Ritmo Natural opgenomen, Candy Clouds, met de hitsingle Red Red Libanon, met vocalen van Steve Boston en John ‘Grunchi’ Grünberg.

Ritmo Natural trad steeds vaker op en begeleidde artiesten als Ben Webster, Don Byas en Philly Joe Jones. Eind 1971 verscheen nog een derde album met Dulfer, alleen niet onder de naam Ritmo Natural, maar met als titel Hans Dulfer El Saxofón. Na bijna drie jaar was de samenwerking met Dulfer voorbij. Alberto de Hond: "Voordat hij ons leerde kennen speelde Hans Dulfer steeds met wisselende muzikanten. De jaren met Dulfer waren dan ook echt uniek, omdat hij nooit eerder zo lang met dezelfde groep samenspeelde."

Ritmo Natural 79
Ritmo Natural ging verder, maar toen John ‘Grunchi’ Grünberg in 1979 terugkeerde naar zijn vaderland Suriname, was het einde in zicht. Samen met pianist Jan Laurens Hartong, later oprichter en bandleider van Nueva Manteca, maakten Steve Boston en Alberto de Hond een doorstart onder de naam Ritmo Natural 79, dat nog twee jaar met succes optrad maar in 1981 in De Flint in Amersfoort definitief afscheid nam.

Steve Boston: "We hebben het allemaal niet cadeau gekregen en we zijn nooit rijk geworden, maar ik kan met trots zeggen dat wij de basis hebben gelegd voor de latinjazz in Nederland."

Boston werd benoemd tot de eerste docent niet-westerse percussie op de conservatoria in Hilversum, Rotterdam en Amersfoort, waar hij later beroemde percussionisten als Lucas van Merwijk, Jaime Rodríguez , Martin Verdonk, Nippy Noya en Bart Fermie opleidde.

Reünie
Steve Bostons 75ste verjaardag was aanleiding voor een groot feest op 1 september 2010 in een uitverkocht Bimhuis in Amsterdam, met als hoogtepunt de reünie van Ritmo Natural. Helaas waren twee leden van het eerste uur niet aanwezig bij het optreden: John ‘Grunchi’ Grünberg overleed in 2004, en bassist Jan Jacobs in 2009.

De uitgave van de dubbel-cd/dvd-box vervult Alberto de Hond met grote trots: "Eindelijk erkenning na al die jaren. Dat gevoel overheerst! Ik ben initiatiefnemer Marcel Visser van MVE Music Productions en platenmaatschappij Music & Words dan ook heel erg dankbaar voor dit prachtige eerbetoon."

Ritmo Natural – de dubbel-cd/dvd-box
Ritmo Natural is een prachtig vormgegeven en samengestelde box van twee cd's plus een dvd-documentaire, bij elkaar goed voor bijna vier uur materiaal.
(Zimbraz / Music& Words)

Luister op Spotify naar het album.

Of bestel de 2cd/dvd direct bij Xango Music.

Klik hier naar de Facebook-pagina van Ritmo Natural.

 

Ondatrópica sluit Music Meeting 2013 af Video van interview met Mario Galeano en Will Holland Afsluiter van Music Meeting 2013 van zowel de Mixed Media Lounge als het hoofdpodium Apollo was Ondatrópica uit Colombia. In de Mixed Media Lounge gaven bandleiders Will Holland en Mario Galeano een interview - zie de video in dit artikel -, in de Apollo zette de achtkoppige band de zaal nog één keer op z'n kop, na drie dagen van luisteren en kijken naar de meest uiteenlopende bijzondere muziek op een meer dan geslaagd festival.

Sereniteit van Laïla Amezian & Triode Hartverwarmende start laatste dag Music Meeting 2013 in Mixed Media Lounge In een koude en regenachtige Mixed Media Lounge trad om 14.45 uur de Marokkaans-Belgische zangeres Laïla Amezian op. Dat muziek (hart)verwarmend kan werken, bleek tijdens deze korte, maar intense sessie... Ze geeft haar concert om 18.15 uur in de Apollo tent.

De trein van Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba Ngoni's die rocken op Music Meeting 2013 Dat Bassekou uit Bamako (Mali) de ngoni - eigenlijk een onooglijk instrument - heeft gemoderniseerd, was een briljante zet. Met elementen en pedalen hebben de ngoni's (er zijn er vier) ofwel 'oerbanjo's' een rockvaste plek in het nu gekregen.

Intieme Hortusconcerten: Improvisatie & Madagaskar De Hortus is de botanische tuin van de Music Meeting, waar op zondag- en maandagochtend intieme concerten worden gegeven. Maandag opende het programma met het Miklós Lukásc & Michiel Braam, gevolgd door een concert van Teta. Voor video-impressies: kijk hieronder.

Ghanese highlife-ster Ebo Taylor op Music Meeting In Mixed Media Lounge ook verrassend met King Ayisoba Ebo Taylor, de superster van de Ghanese highlife van de jaren zeventig, is van bouwjaar 1936. Zijn doopnaam luidt John deRoy Taylor, een Nederlandse naam - logisch dus dat hij een andere naam heeft verzonnen, 'The priest name didn't fit on stage'. Ebo Taylor werd in de Mixed Media Lounge geïnterviewd door Bas Springer.

Martin Fondse en Lenine in de Mixed Media Lounge Avondconcert Music Meeting in de Apollo kortweg grandioos Lenine komt naar de Music Meeting voor zijn concerten met de Nederlandse pianist en componist Martin Fondse. Op zondagmiddag waren ze te gast in de Mixed Media Lounge.

Ontmoeting Driscoll, Kouyaté, Ayisoba Preview in de Mixed Media Lounge op Music Meeting 2013 Joe Driscoll en Sekou Kouyaté hebben elkaar leren kennen op het festival Nuits Metis in Marseille. Interviewer Kevin Toma vraagt in de Mixed Media Lounge naar hun samenwerking en het gebruik van de taal, want de een spreekt geen Frans en de ander geen Engels. Vlak voordat de groep het podium betreedt vond weer een ontmoeting plaats; dit keer tussen Driscoll en King Ayisoba. In de video zie je letterlijk de eerste noten die het tweetal samenspeelt, backstage.

Sam Lee & Friends innoveert Uitgelezen concert op Music Meeting 2013 Sam Lee & Friends verzorgde het openingsconcert in een warme Apollo tent, op de tweede dag van de Nijmeegse Music Meeting - zondag 19 mei.

Hanggai opent dag 2 van Music Meeting 2013 Ruige Mongoolse rock en chinapopbalads Frontman Itchi ziet eruit alsof hij van plan is om te worstelen met zijn halfnaakte kostuum waar z'n bierbuik gemoedelijk uit hangt. Ook zijn zweep ziet er vervaarlijk uit. Heeft de groep dan ook nog een ruiger rockgeluid of lijkt dat maar zo?

Intieme concerten in de ochtend: Wales en Japan Music Meeting zondag 19 mei - de Hortus De Hortus is de botanisch tuin van de Music Meeting, waar op zondag- en maandagochtend intieme concerten worden gegeven. Zondag begon met het Japanse duo Etsuro Ono & Shunsuke Kimura, gevolgd door een concert van Jamie Smith's Mabon. Voor een video impressie: klik verder.

Brassafrik - The Ghana Connections op dreef Afrobeat en fanfare op Music Meeting 2013 Op het Mondo podium schettert en schittert het Ghanees/ Belgische gezelschap van trombonist Stefaan Blancke en percussionist Babs Jobo, die overigens wegens ziekte vervangen werd door Kobena Bedu.

Music Meeting van start met Cedric Watson in de Mixed Media Lounge 'If you ain't sing it in Creole, it's not Creole music' 'Niets is vanzelfsprekend' is de teneur van de officiële opening van Music Meeting 2013. Dit neigt tot ook minder vanzelfsprekende samenwerkingen. Maar ook al zijn er nieuwe sponsors gevonden, cultuur is en blijft een gemeenschappelijk goed. Na het uitdelen van een rijk geïllustreerd boekje, een samenwerking tussen de gemeente en kunstenaars, is de Mixed Media Lounge ook geopend. Koen Schouten interviewt Cedric Watson en Desiree Champagne. Lees verder en kijk naar het filmpje.

Jupiter & Okwess International breekt de tent af Music Meeting 2013 verslag en videoimpressie De vriendelijk ogende Jupiter staat (met hoedje op) achter twee grote trommels midden op het podium van de Apollo tent. Met zijn vrolijke charisma houdt hij controle over zijn optreden.

Back to the future met Charanjit Singh Opener op het Mondo podium van Music Meeting 2013 Bescheiden glimlachend gebaart Singh ons om te dansen op zijn zware acidbeats. Lekker vet maar ook heel licht en vrolijk. Ha, weer zo'n geinig bliepje op een melodie van vijf tonen. De jeugdige man op leeftijd speelt zijn materiaal uit 1982 met het grootste plezier.

Nynke Laverman... op de vlakte Friese opener op Apollo podium Music Meeting Het openingsconcert van Nynke Laverman werd gegeven in een goedgevulde Apollo tent. Zij deelde het podium met vier musici waarmee ze haar nieuwe project Alter ten gehore bracht: 'een keerpunt in mijn leven', zoals ze het zelf noemt.

Laatste dag Music Meeting: 2de Pinksterdag tot 20.30 uur! Met Laïla Amezian, Ondatrópica e.v.a. In de Mixed Media Lounge: interviews en mini-concerten met de festivalartiesten Gisteren was een briljante dag op Music Meeting. Lees de verslagen op deze site. De laatste dag Music Meeting in Nijmegen breekt aan, deze tweede Pinksterdag. Na twee mooie ontbijtconcerten in de Hortus trapt headliner Bassekou Kouyaté om half twee af in de Apollo tent, om 14.45 uur gevolgd door een bijzonder item in de Mixed Media Lounge: cellisten van Laïla Amezian en Michael Schiefel's Platypus Trio spelen samen! Verder vandaag in onze lounge: Jam de la Creme, Eddy & The Ethiopians en Ondatrópica. In de Mixed Media Lounge interviewen we de festivalartiesten en kun je intieme mini-concerten volgen. De lounge wordt om 19.15 uur afgesloten met een concert van Etsuro Ono & Shunsuke Kimura.

1ste Pinksterdag: Music Meeting in Nijmegen vandaag! Het programma van onze Mixed Media Lounge De zon is terug! Hij schijnt vandaag vanaf half twaalf over het terrein van Music Meeting in Nijmegen. Eerst in de Hortus met twee concerten, daarna op het festivalterrein Park Brakkenstein met Hanggai en in de Mixed Media Lounge Sam Lee & Friends, direct gevolgd door Dafnis Prieto Proverb Trio. Verder vandaag in onze Mixed Media Lounge: Joe Driscoll en Sekou Kouyaté met speciale gast King Ayisoba, Lenine & Martin FondseJamie Smith's Mabon. Ebo Taylor, met wederom King Ayisoba en een slotconcert van Teta. Allemaal doen ze natuurlijk ook hun concerten op de Mondo en Apollo podia. Vandaag Cedric Watson, en daarna neemt het programma een grote vlucht met Charanjit Singh, Henosis, Brassafrik, Jupiter, RomaNeno en Mark De Clive-Lowe. Plus interviews en mini-concerten in onze Mixed Media Lounge met Brassafrik, Jupiter, Nynke, en Mark De Clive-Lowe. Afsluitend concert op het Mezzo podium: Haytham Safia & Friends.

Music Meeting in Nijmegen start vanmiddag Wij zijn er met onze Mixed Media Lounge Om half vier breekt de zon door (zie Buienradar). Music Meeting start op dat moment het programma met Cedric Watson in de Mixed Media Lounge op het Mezzo podium. Even later opent Nynke officieel het festival in de Apollo tent met haar prachtige nieuwe programma. En daarna neemt het programma een grote vlucht met Charanjit Singh, Henosis, Brassafrik, Jupiter, RomaNeno en Mark De Clive-Lowe. Plus interviews en mini-concerten in onze Mixed Media Lounge met Brassafrik, Jupiter, Nynke, en Mark De Clive-Lowe. Afsluitend concert op het Mezzo podium: Haytham Safia & Friends. Op deze site doen we tijdens het festival verslag.

Wereldfestival in Openluchttheater Eibergen Zaterdag 25 mei - met Eddy & The Ethiopians, La Manouche, NOblues en Hubble Orkestar, DJ's Ronny Hammond & Rafadelic en festivalmarkt Zaterdag 25 mei wordt de tweede editie van het Wereldfestival gehouden. Van einde middag tot in de late uurtjes treden onder anderen op Eddy & The Ethiopians, La Manouche, NOblues en Hubble Orkestar.

Mixed Media Lounge op Music Meeting opent zaterdag 18 mei met interview en mini-concert Cedric Watson Cedric Watson - cajuncowboy met een missie Dit Pinksterweekend vindt de Music Meeting in Nijmegen plaats! Het festival begint zaterdagmiddag 18 mei en duurt tot zondagavond 20 mei, om tien uur 's avonds. MixedWorldMusic is drie dagen lang aanwezig in de Mezzo tent met de Mixed Media Lounge, waar samen met de VPRO interviews en mini-concerten met de festivalartiesten plaatsvinden. Zaterdag om 15.30 uur opent Cedric Watson het programma in de Mixed Media Lounge.

World Music Charts - mei 2013 Wederom veel Afrika in de top 20 van deze maand In de World Music Charts Europe worden de twintig beste albums van de maand gekozen door 48 Europese radiojournalisten. De World Music Charts Europe worden maandelijks samengesteld door wereldmuziekspecialisten van radiostations uit 24 Europese landen, waaronder MixedWorldMusic-medewerker Bas Springer.

Hanggai in Paard van Troje en Music Meeting, Nijmegen Mongoolse keelzangtraditie in een stevige rockjas Hanggai speelt net zo makkelijk wereldmuziekfestival Amsterdam Roots plat als metalfestival Wacken Open Air. Met hun aanstekelijke keelzangmuziek, met roots in de tradities van Mongolië, maar met beide benen op de grond door hun liefde voor rockmuziek touren ze al vier jaar lang de wereld rond. Momenteel zijn ze bezig met het opnemen van hun derde album, maar eerst zijn ze in mei en juni te zien op diverse festivals, en op podia in Haarlem, Heerlen en Den Haag.

Meridian Brothers in Nederland Exclusief in het Patronaat, Haarlem, zondag 28 april 2013 MixedWorldMusic-medewerker Francis de Souza koos het album Desesperanza van de Meridian Brothers als beste cd van 2012. De Colombiaanse band brengt cumbia, salsa en currulao met een psychedelische twist. Speels en experimenteel met een donker randje. Op zondag 28 april staan ze voor een exclusief optreden in het Patronaat in Haarlem.

World Music Charts - april 2013 Afrika voert de boventoon, met Bassekou Kouyaté voor de tweede maand aan kop In de World Music Charts Europe worden de twintig beste albums van de maand gekozen door 48 Europese radiojournalisten. De World Music Charts Europe worden maandelijks samengesteld door wereldmuziekspecialisten van radiostations uit 24 Europese landen, waaronder MixedWorldMusic-medewerker Bas Springer.

The Kilima Hawaiians, pioniers van de Nederhawaiian ‘Liefhebbers van hawaii-muziek zijn niet zielig of eenzaam’ Lang voordat de term wereldmuziek in 1987 door een aantal Engelse platenmaatschappijen geïntroduceerd werd, was in ons land al muziek uit diverse continenten te horen. Zo verwierf componist en muzikant Malando wereldfaam met de tango, zong María Zamora prachtige Zuid-Amerikaanse liedjes en maakten The Kilima Hawaiians muziek hawaii-muziek. Onlangs verschenen er twee cd’s plus een dvd gewijd aan Malando en The Kilima Hawaiians, met nooit eerder uitgebrachte geluids- en beeldopnamen. In twee afleveringen worden de samenstellers van deze historische uitgaven geportretteerd. In het eerste deel een gesprek met Hawaii-kenner Henk Braaksma.

Sousou & Maher Cissoko in World Sessions Tour in april langs zeven concertzalen De ene World Sessions-serie na de andere: tours die gekenmerkt worden door de lancering van nog niet al te bekende artiesten, waarbij de concerten voorafgegaan worden door een korte film over de artiesten. In de eerstvolgende serie staan Sousou & Maher Cissoko vanaf 5 april 2013 in zeven concertzalen door heel Nederland met hun combinatie van Senegalese mbalax en Zweedse folk, met de kora als hoofdinstrument.

Music for Mali! dinsdag 5 maart in Paradiso Met Jungle by Night en We Are Here Speciaal voor musici was de machtsgreep van extremisten in Noord-Mali desastreus: ze werden onderdrukt en hun studio’s en instrumenten vernield. Het project Music for Mali op 5 maart is een benefiet om instrumenten in te zamelen voor Malinese muzikanten, m.m.v. Jungle by Night en We Are Here (de band uit De Vluchtkerk in Amsterdam-West met initiatiefnemer Laurens Joensen, Fay Lovsky, en Moussé Dramé).

Pinksterweekend: Music Meeting met Ondatrópica, Ebo Taylor en vele anderen Drie dagen Music Meeting festival tijdens Pinksteren Het wordt de 29ste editie van Music Meeting, in het Pinksterweekend, 18 t/m 20 mei 2013. Park Brakkenstein in Nijmegen zal drie dagen in het teken staan van internationale muziek, met onder anderen Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba, Ondatrópica, Hanggai, Ebo Taylor, Lenine & Martin Fondse Orchestra, Dafnis Prieto Proverb Trio, Nynke, Charanjit Singh, Teta, Jupiter & Okwess International, Cedric Watson & Bijou Créole, Sam Lee, Mark de Clive-Lowe, en Koffie. Veel van de festivalartiesten komen net als vorige jaren naar de Mixed Media Lounge voor interviews en korte akoestische concerten; een project van MixedWorldMusic en de VPRO.

Baraná's Behsat Üvez overleden “Drink some wine, it helps against pain and suffering. The world, your body and soul simply disappear. It’s cold fire that you need. Why wait, there’s no wine beyond your grave." - laatste strofe van Hayyam Pesref Gisteren, vrijdag 22 februari om 15.45 uur is Behsat Üvez op 53-jarige leeftijd overleden. Hij was samen met Steven Kamperman de drijvende kracht achter Baraná, dat op 9 februari nog een geweldig concert in het Amsterdamse Bimhuis gaf ter presentatie van hun nieuwe album 'Elektro Shaman'. Üvez redde het net niet daar nog bij te kunnen zijn, teveel verzwakt door zijn ziekte. Behsat Üvez zal in een openbare afscheidsbijeenkomst herdacht worden; woensdag 27 februari, 11.00, De Oosterpoort Groningen.

De Bimhuis world in maart en april Boubacar Traoré, Konono No.1, Toumani Diabaté, en vele anderen De programmering van het Bimhuis in maart en april brengt véél wereldmuziek. Van uit Nederland afkomstige projecten zoals Reijseger/Fraanje/Sylla en Estrella Acosta tot hotshots uit Afrika, zaols Toumani Diabaté, Konono No1 en Boubacar Traoré.