International Gipsy Festival met Di Naye Kapelye Di Naye Kapelye op zoek naar Joods repertoire: rondhangen, bier drinken en meespelen

Het Joodse repertoire van Di Naye Kapelye uit Boedapest lijkt nauwelijks op klezmer. De Amerikaanse zanger en violist Bob Cohen, die de groep oprichtte, diepte in Midden-Europa muziek op die Roma-ensembles voor joodse gemeenschappen speelden. Met een van die bands, de Manyo Band, treedt zijn groep op tijdens het International Gipsy Festival in Tilburg, 28 mei. Op dat festival ook Band of Gypsies, Felix Lajko, Vince Olah & The Earth, Amsterdam Klezmer Band en vele anderen, zie de complete line-up verderop in dit artikel, inclusief Spotify- en YouTube playlists.

door René van Peer

Liefhebbers van The Klezmatics en vergelijkbare klezmergroepen zullen vreemd opkijken als ze de muziek van Di Naye Kapelye horen. Het repertoire is stevig verankerd in de klanken uit het Karpatenbekken. De violen zijn ruig. Hongarije, Roemenië en Oekraïne gaan vloeiend in elkaar over. De muziek overstijgt de huidige landsgrenzen. ‘Mensen zijn stomverbaasd als ze ons voor het eerst horen’, zegt Bob Cohen. ‘Ze hebben een globaal idee hoe klezmer zou moeten klinken. Wat wij doen wijkt daar sterk van af. De meest gehoorde reactie is dat we een archaïsch geluid hebben. Bijna alle klezmer is geënt op muziek van 78-toeren platen, terwijl wij ons baseren op de levende herinneringen van muzikanten die voor joodse gemeenschappen gespeeld hebben, of dat nu nog doen. Daarbij is die muziek gebonden aan deze regio.’

Springlevend in Hongarije en de VS
Cohen ging in 1988 naar Hongarije om te onderzoeken wat er nog over was van de Joodse muziek in Midden-Europa. Wat hij ontdekte overtrof zijn stoutste verwachtingen. Het repertoire bleek grotendeels nog springlevend, maar bestond vooral in de herinnering van Roma-muzikanten. Zoals gebruikelijk in dit gebied waren het rondreizende Roma die deze muziek speelden. Ze werden ingehuurd om speciale gelegenheden met hun spel op te luisteren. Daarbij traden ze wel vaak op met plaatselijke joodse muzikanten, aldus Cohen. ‘Het gebeurt nog steeds, maar de gemeenschappen zijn veel kleiner dan vroeger. Alleen in grote steden als Boedapest wonen genoeg joden om de cultuur en de religieuze gewoonten in stand te houden. In de meeste Midden-Europese dorpen en steden wonen er hooguit vijfhonderd. Dat is te weinig om koshere slagers te laten bestaan. Veel joden die de religieuze regels willen volgen zijn om die reden naar de VS geëmigreerd. Je komt ons repertoire dan ook ruimschoots tegen bij de hechte groepen van Hongaarse joden in New York. Gespeeld op Casio’s, dat wel.’

Dansers opjutten
Geen muziek van vroeger, met andere woorden. De nummers die Di Naye Kapelye speelt zijn wijd verbreid, maar worden vaak niet als Joods herkend. Doordat Cohen zich als onderzoeker én als muzikant op dit repertoire wierp, werd Di Naye Kapelye de meest gevraagde band voor Chassidische bruiloften in Boedapest. Ook daarbuiten spelen ze met grote regelmaat in joodse gemeenschappen. ‘Mensen weten heel precies wat ze willen horen, en dat is geen klezmer. Klezmer heeft sterke invloeden ondergaan van Turkse muziek, net als de muziek op de Balkan. Dat is het duidelijkst in de omgang met het ritme. De violist kan zijn accenten net voor of net na de tel aanbrengen. Dat geeft de muziek een wervelend, duizelingwekkend effect. Er is geen betere manier om dansers op te jutten. Als ik dat in een klezmergroep doe, zet ik iedereen op het verkeerde been. Ze weten niet hoe ze daarop in moeten spelen.’

Lekker krassen
Een van de Roma-bands die Cohen tegenkwam was een groep uit Tiachiv, een Oekraïens stadje net ten noorden van de grens met Roemenië. De groep werd bekend als Técsöi Banda, naar de Hongaarse naam voor Tiachiv. ‘Zelf noemen ze zich Manyo Band, naar de vader van de huidige violist’, zegt Cohen. ‘Het is de meest actieve groep uit de verre omstreken. Ze hebben een ongelooflijk groot repertoire, geleerd van hun vaders. Aanvankelijk wilden we hun repertoire en hun speelstijl leren. Dat doe je door samen te spelen.’
Cohen grinnikt: ‘Ik doe wel onderzoek naar de muziek, maar ik ben geen wetenschapper. Ik heb ook geen viool gestudeerd aan het conservatorium, zoals Alicia Svigals, een van de oprichters van The Klezmatics. Ik kan niet zo fijntjes spelen als zij, maar zij kan niet zo lekker krassen als ik. Mijn onderzoeksmethode is een beetje rondhangen, bier drinken met de muzikanten, en met hen spelen. Dat beviel de Manyo’s zo goed dat we ook samen gingen optreden. We zijn met hen op tournee geweest in de VS. Onze laatste cd Traktorist hebben we met hen opgenomen. De twee groepen zijn steeds meer met elkaar verweven geraakt. Ze hebben ook muziek van óns geleerd. Het verkeer gaat echt twee kanten op. Maar er zijn grenzen. Ze staan erop om Hava Nagila te spelen. Ik kan dat bijna niet over mijn hart verkrijgen. Maar ik moet toegeven, er is geen beter nummer als je je publiek op en neer wilt laten springen.’

Di Naye Kapelye en de Manyo Band treden gezamenlijk op tijdens het International Gipsy Festival in Tilburg.

Concert
ma 28 mei (tweede pinksterdag): International Gipsy Festival, Interpolistuin, Tilburg

International Gipsy Festival 27-28 mei, Tilburg
Met op zaterdag 27 mei de Dutch BalkanBlues Contest met Sintiromarus, Carlama Orkestar, Project Rakija, Klavan Gadje, Caspian Hatdance, Barbar Project, en Orchestre Infernal, plus – buiten mededinging – de Amsterdam Klezmer Band.
Op zondag 28 mei o.a. Band of Gypsies, Felix Lajko, Vince Olah & The Earth, Wheel, Sky Band, Amariszi & Emrah Oðuztürk, Amparo Cortès & Temperamento Gitano, Di Naye Kapelye & The Hutsul Gypsies, Raya, Les Tsiganes Ivanovich & Basily Gipsy Band, Gadjo Joe, Circus Platzak.

YouTube-playlist
Klik hier om een uitgebreide playlist van alle festivalartiesten te bekijken.

Spotify-playlist
Klik hier om de muziek van de festivalartiesten te beluisteren in de MixedWorldMusic Spotify-playlist.

Meer informatie over het International Gipsy Festival, Tilburg

Naar de site van Di Naye Kapelye

 

Ondatrópica sluit Music Meeting 2013 af Video van interview met Mario Galeano en Will Holland Afsluiter van Music Meeting 2013 van zowel de Mixed Media Lounge als het hoofdpodium Apollo was Ondatrópica uit Colombia. In de Mixed Media Lounge gaven bandleiders Will Holland en Mario Galeano een interview - zie de video in dit artikel -, in de Apollo zette de achtkoppige band de zaal nog één keer op z'n kop, na drie dagen van luisteren en kijken naar de meest uiteenlopende bijzondere muziek op een meer dan geslaagd festival.

Sereniteit van Laïla Amezian & Triode Hartverwarmende start laatste dag Music Meeting 2013 in Mixed Media Lounge In een koude en regenachtige Mixed Media Lounge trad om 14.45 uur de Marokkaans-Belgische zangeres Laïla Amezian op. Dat muziek (hart)verwarmend kan werken, bleek tijdens deze korte, maar intense sessie... Ze geeft haar concert om 18.15 uur in de Apollo tent.

De trein van Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba Ngoni's die rocken op Music Meeting 2013 Dat Bassekou uit Bamako (Mali) de ngoni - eigenlijk een onooglijk instrument - heeft gemoderniseerd, was een briljante zet. Met elementen en pedalen hebben de ngoni's (er zijn er vier) ofwel 'oerbanjo's' een rockvaste plek in het nu gekregen.

Intieme Hortusconcerten: Improvisatie & Madagaskar De Hortus is de botanische tuin van de Music Meeting, waar op zondag- en maandagochtend intieme concerten worden gegeven. Maandag opende het programma met het Miklós Lukásc & Michiel Braam, gevolgd door een concert van Teta. Voor video-impressies: kijk hieronder.

Ghanese highlife-ster Ebo Taylor op Music Meeting In Mixed Media Lounge ook verrassend met King Ayisoba Ebo Taylor, de superster van de Ghanese highlife van de jaren zeventig, is van bouwjaar 1936. Zijn doopnaam luidt John deRoy Taylor, een Nederlandse naam - logisch dus dat hij een andere naam heeft verzonnen, 'The priest name didn't fit on stage'. Ebo Taylor werd in de Mixed Media Lounge geïnterviewd door Bas Springer.

Martin Fondse en Lenine in de Mixed Media Lounge Avondconcert Music Meeting in de Apollo kortweg grandioos Lenine komt naar de Music Meeting voor zijn concerten met de Nederlandse pianist en componist Martin Fondse. Op zondagmiddag waren ze te gast in de Mixed Media Lounge.

Ontmoeting Driscoll, Kouyaté, Ayisoba Preview in de Mixed Media Lounge op Music Meeting 2013 Joe Driscoll en Sekou Kouyaté hebben elkaar leren kennen op het festival Nuits Metis in Marseille. Interviewer Kevin Toma vraagt in de Mixed Media Lounge naar hun samenwerking en het gebruik van de taal, want de een spreekt geen Frans en de ander geen Engels. Vlak voordat de groep het podium betreedt vond weer een ontmoeting plaats; dit keer tussen Driscoll en King Ayisoba. In de video zie je letterlijk de eerste noten die het tweetal samenspeelt, backstage.

Sam Lee & Friends innoveert Uitgelezen concert op Music Meeting 2013 Sam Lee & Friends verzorgde het openingsconcert in een warme Apollo tent, op de tweede dag van de Nijmeegse Music Meeting - zondag 19 mei.

Hanggai opent dag 2 van Music Meeting 2013 Ruige Mongoolse rock en chinapopbalads Frontman Itchi ziet eruit alsof hij van plan is om te worstelen met zijn halfnaakte kostuum waar z'n bierbuik gemoedelijk uit hangt. Ook zijn zweep ziet er vervaarlijk uit. Heeft de groep dan ook nog een ruiger rockgeluid of lijkt dat maar zo?

Intieme concerten in de ochtend: Wales en Japan Music Meeting zondag 19 mei - de Hortus De Hortus is de botanisch tuin van de Music Meeting, waar op zondag- en maandagochtend intieme concerten worden gegeven. Zondag begon met het Japanse duo Etsuro Ono & Shunsuke Kimura, gevolgd door een concert van Jamie Smith's Mabon. Voor een video impressie: klik verder.

Brassafrik - The Ghana Connections op dreef Afrobeat en fanfare op Music Meeting 2013 Op het Mondo podium schettert en schittert het Ghanees/ Belgische gezelschap van trombonist Stefaan Blancke en percussionist Babs Jobo, die overigens wegens ziekte vervangen werd door Kobena Bedu.

Music Meeting van start met Cedric Watson in de Mixed Media Lounge 'If you ain't sing it in Creole, it's not Creole music' 'Niets is vanzelfsprekend' is de teneur van de officiële opening van Music Meeting 2013. Dit neigt tot ook minder vanzelfsprekende samenwerkingen. Maar ook al zijn er nieuwe sponsors gevonden, cultuur is en blijft een gemeenschappelijk goed. Na het uitdelen van een rijk geïllustreerd boekje, een samenwerking tussen de gemeente en kunstenaars, is de Mixed Media Lounge ook geopend. Koen Schouten interviewt Cedric Watson en Desiree Champagne. Lees verder en kijk naar het filmpje.

Jupiter & Okwess International breekt de tent af Music Meeting 2013 verslag en videoimpressie De vriendelijk ogende Jupiter staat (met hoedje op) achter twee grote trommels midden op het podium van de Apollo tent. Met zijn vrolijke charisma houdt hij controle over zijn optreden.

Back to the future met Charanjit Singh Opener op het Mondo podium van Music Meeting 2013 Bescheiden glimlachend gebaart Singh ons om te dansen op zijn zware acidbeats. Lekker vet maar ook heel licht en vrolijk. Ha, weer zo'n geinig bliepje op een melodie van vijf tonen. De jeugdige man op leeftijd speelt zijn materiaal uit 1982 met het grootste plezier.

Nynke Laverman... op de vlakte Friese opener op Apollo podium Music Meeting Het openingsconcert van Nynke Laverman werd gegeven in een goedgevulde Apollo tent. Zij deelde het podium met vier musici waarmee ze haar nieuwe project Alter ten gehore bracht: 'een keerpunt in mijn leven', zoals ze het zelf noemt.

Laatste dag Music Meeting: 2de Pinksterdag tot 20.30 uur! Met Laïla Amezian, Ondatrópica e.v.a. In de Mixed Media Lounge: interviews en mini-concerten met de festivalartiesten Gisteren was een briljante dag op Music Meeting. Lees de verslagen op deze site. De laatste dag Music Meeting in Nijmegen breekt aan, deze tweede Pinksterdag. Na twee mooie ontbijtconcerten in de Hortus trapt headliner Bassekou Kouyaté om half twee af in de Apollo tent, om 14.45 uur gevolgd door een bijzonder item in de Mixed Media Lounge: cellisten van Laïla Amezian en Michael Schiefel's Platypus Trio spelen samen! Verder vandaag in onze lounge: Jam de la Creme, Eddy & The Ethiopians en Ondatrópica. In de Mixed Media Lounge interviewen we de festivalartiesten en kun je intieme mini-concerten volgen. De lounge wordt om 19.15 uur afgesloten met een concert van Etsuro Ono & Shunsuke Kimura.

1ste Pinksterdag: Music Meeting in Nijmegen vandaag! Het programma van onze Mixed Media Lounge De zon is terug! Hij schijnt vandaag vanaf half twaalf over het terrein van Music Meeting in Nijmegen. Eerst in de Hortus met twee concerten, daarna op het festivalterrein Park Brakkenstein met Hanggai en in de Mixed Media Lounge Sam Lee & Friends, direct gevolgd door Dafnis Prieto Proverb Trio. Verder vandaag in onze Mixed Media Lounge: Joe Driscoll en Sekou Kouyaté met speciale gast King Ayisoba, Lenine & Martin FondseJamie Smith's Mabon. Ebo Taylor, met wederom King Ayisoba en een slotconcert van Teta. Allemaal doen ze natuurlijk ook hun concerten op de Mondo en Apollo podia. Vandaag Cedric Watson, en daarna neemt het programma een grote vlucht met Charanjit Singh, Henosis, Brassafrik, Jupiter, RomaNeno en Mark De Clive-Lowe. Plus interviews en mini-concerten in onze Mixed Media Lounge met Brassafrik, Jupiter, Nynke, en Mark De Clive-Lowe. Afsluitend concert op het Mezzo podium: Haytham Safia & Friends.

Music Meeting in Nijmegen start vanmiddag Wij zijn er met onze Mixed Media Lounge Om half vier breekt de zon door (zie Buienradar). Music Meeting start op dat moment het programma met Cedric Watson in de Mixed Media Lounge op het Mezzo podium. Even later opent Nynke officieel het festival in de Apollo tent met haar prachtige nieuwe programma. En daarna neemt het programma een grote vlucht met Charanjit Singh, Henosis, Brassafrik, Jupiter, RomaNeno en Mark De Clive-Lowe. Plus interviews en mini-concerten in onze Mixed Media Lounge met Brassafrik, Jupiter, Nynke, en Mark De Clive-Lowe. Afsluitend concert op het Mezzo podium: Haytham Safia & Friends. Op deze site doen we tijdens het festival verslag.

Wereldfestival in Openluchttheater Eibergen Zaterdag 25 mei - met Eddy & The Ethiopians, La Manouche, NOblues en Hubble Orkestar, DJ's Ronny Hammond & Rafadelic en festivalmarkt Zaterdag 25 mei wordt de tweede editie van het Wereldfestival gehouden. Van einde middag tot in de late uurtjes treden onder anderen op Eddy & The Ethiopians, La Manouche, NOblues en Hubble Orkestar.

Mixed Media Lounge op Music Meeting opent zaterdag 18 mei met interview en mini-concert Cedric Watson Cedric Watson - cajuncowboy met een missie Dit Pinksterweekend vindt de Music Meeting in Nijmegen plaats! Het festival begint zaterdagmiddag 18 mei en duurt tot zondagavond 20 mei, om tien uur 's avonds. MixedWorldMusic is drie dagen lang aanwezig in de Mezzo tent met de Mixed Media Lounge, waar samen met de VPRO interviews en mini-concerten met de festivalartiesten plaatsvinden. Zaterdag om 15.30 uur opent Cedric Watson het programma in de Mixed Media Lounge.

World Music Charts - mei 2013 Wederom veel Afrika in de top 20 van deze maand In de World Music Charts Europe worden de twintig beste albums van de maand gekozen door 48 Europese radiojournalisten. De World Music Charts Europe worden maandelijks samengesteld door wereldmuziekspecialisten van radiostations uit 24 Europese landen, waaronder MixedWorldMusic-medewerker Bas Springer.

Hanggai in Paard van Troje en Music Meeting, Nijmegen Mongoolse keelzangtraditie in een stevige rockjas Hanggai speelt net zo makkelijk wereldmuziekfestival Amsterdam Roots plat als metalfestival Wacken Open Air. Met hun aanstekelijke keelzangmuziek, met roots in de tradities van Mongolië, maar met beide benen op de grond door hun liefde voor rockmuziek touren ze al vier jaar lang de wereld rond. Momenteel zijn ze bezig met het opnemen van hun derde album, maar eerst zijn ze in mei en juni te zien op diverse festivals, en op podia in Haarlem, Heerlen en Den Haag.

Meridian Brothers in Nederland Exclusief in het Patronaat, Haarlem, zondag 28 april 2013 MixedWorldMusic-medewerker Francis de Souza koos het album Desesperanza van de Meridian Brothers als beste cd van 2012. De Colombiaanse band brengt cumbia, salsa en currulao met een psychedelische twist. Speels en experimenteel met een donker randje. Op zondag 28 april staan ze voor een exclusief optreden in het Patronaat in Haarlem.

World Music Charts - april 2013 Afrika voert de boventoon, met Bassekou Kouyaté voor de tweede maand aan kop In de World Music Charts Europe worden de twintig beste albums van de maand gekozen door 48 Europese radiojournalisten. De World Music Charts Europe worden maandelijks samengesteld door wereldmuziekspecialisten van radiostations uit 24 Europese landen, waaronder MixedWorldMusic-medewerker Bas Springer.

The Kilima Hawaiians, pioniers van de Nederhawaiian ‘Liefhebbers van hawaii-muziek zijn niet zielig of eenzaam’ Lang voordat de term wereldmuziek in 1987 door een aantal Engelse platenmaatschappijen geïntroduceerd werd, was in ons land al muziek uit diverse continenten te horen. Zo verwierf componist en muzikant Malando wereldfaam met de tango, zong María Zamora prachtige Zuid-Amerikaanse liedjes en maakten The Kilima Hawaiians muziek hawaii-muziek. Onlangs verschenen er twee cd’s plus een dvd gewijd aan Malando en The Kilima Hawaiians, met nooit eerder uitgebrachte geluids- en beeldopnamen. In twee afleveringen worden de samenstellers van deze historische uitgaven geportretteerd. In het eerste deel een gesprek met Hawaii-kenner Henk Braaksma.

Sousou & Maher Cissoko in World Sessions Tour in april langs zeven concertzalen De ene World Sessions-serie na de andere: tours die gekenmerkt worden door de lancering van nog niet al te bekende artiesten, waarbij de concerten voorafgegaan worden door een korte film over de artiesten. In de eerstvolgende serie staan Sousou & Maher Cissoko vanaf 5 april 2013 in zeven concertzalen door heel Nederland met hun combinatie van Senegalese mbalax en Zweedse folk, met de kora als hoofdinstrument.

Music for Mali! dinsdag 5 maart in Paradiso Met Jungle by Night en We Are Here Speciaal voor musici was de machtsgreep van extremisten in Noord-Mali desastreus: ze werden onderdrukt en hun studio’s en instrumenten vernield. Het project Music for Mali op 5 maart is een benefiet om instrumenten in te zamelen voor Malinese muzikanten, m.m.v. Jungle by Night en We Are Here (de band uit De Vluchtkerk in Amsterdam-West met initiatiefnemer Laurens Joensen, Fay Lovsky, en Moussé Dramé).

Pinksterweekend: Music Meeting met Ondatrópica, Ebo Taylor en vele anderen Drie dagen Music Meeting festival tijdens Pinksteren Het wordt de 29ste editie van Music Meeting, in het Pinksterweekend, 18 t/m 20 mei 2013. Park Brakkenstein in Nijmegen zal drie dagen in het teken staan van internationale muziek, met onder anderen Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba, Ondatrópica, Hanggai, Ebo Taylor, Lenine & Martin Fondse Orchestra, Dafnis Prieto Proverb Trio, Nynke, Charanjit Singh, Teta, Jupiter & Okwess International, Cedric Watson & Bijou Créole, Sam Lee, Mark de Clive-Lowe, en Koffie. Veel van de festivalartiesten komen net als vorige jaren naar de Mixed Media Lounge voor interviews en korte akoestische concerten; een project van MixedWorldMusic en de VPRO.

Baraná's Behsat Üvez overleden “Drink some wine, it helps against pain and suffering. The world, your body and soul simply disappear. It’s cold fire that you need. Why wait, there’s no wine beyond your grave." - laatste strofe van Hayyam Pesref Gisteren, vrijdag 22 februari om 15.45 uur is Behsat Üvez op 53-jarige leeftijd overleden. Hij was samen met Steven Kamperman de drijvende kracht achter Baraná, dat op 9 februari nog een geweldig concert in het Amsterdamse Bimhuis gaf ter presentatie van hun nieuwe album 'Elektro Shaman'. Üvez redde het net niet daar nog bij te kunnen zijn, teveel verzwakt door zijn ziekte. Behsat Üvez zal in een openbare afscheidsbijeenkomst herdacht worden; woensdag 27 februari, 11.00, De Oosterpoort Groningen.

De Bimhuis world in maart en april Boubacar Traoré, Konono No.1, Toumani Diabaté, en vele anderen De programmering van het Bimhuis in maart en april brengt véél wereldmuziek. Van uit Nederland afkomstige projecten zoals Reijseger/Fraanje/Sylla en Estrella Acosta tot hotshots uit Afrika, zaols Toumani Diabaté, Konono No1 en Boubacar Traoré.